İbn-i Sina Kimdir

İbn-i Sina Kimdir

İbn-i Sina Kimdir
Ebu Ali el-Hüseyin ibni Abdullah ibn-i Sina el-Belhi bilinen adıyla İbn-i Sina . Samanoğulları maliye kâtiplerinden ve saygıdeğer bir bilim adamı Abdullah Bin Sina’nın oğlu olan İbn-i Sina, Batı’da “Avicenna” ismiyle tanınır.
980 senesinde günümüz Özbekistanında yer alan Buğuya yakınlarındaki Afşana şehrinde doğdu. Yalnız doğuda değil, ortaçağ Avrupa’sında da en büyük tıp alimi sayılan İranlı Müslüman bir alim ve düşünürdür. Mucizevi bir zeka sahibi olduğu için daha 10 yaşındayken Kur’an-ı Kerim’i ezberledi.
Felsefe, matematik, astronomi, fizik, kimya, tıp ve müzik alanlarda bilginleşmiş olan, İbn-i Sinâ matematik alanında matematiksel terimlerin tasvirleri; astronomi alanında ise duyarlı gözlemlerin yapılması mevzularıyla ilgilenmiştir.
Astroloji ve simyaya ilgi duymamış, Mutasyon Kuramı’nın doğru olup olmadığını yapmış olduğu deneylerle incelemiş ve doğru olmadığı neticesine erişmiştir. İbn-i Sinâ’ya göre, her element yalnızca kendisine has kalitelere sahiptir ve dolayısıyla daha bedelsiz metallerden altın ve gümüş gibi daha bedelli metallerin elde edilmesi muhtemel değildir.
İbn-i Sina, Kuşyar adlı bir doktorun yanında tıp eğitimi aldı. Buğuya’da babasından ve zamanının namlı alimlerinden özel ders ve iyi bir eğitim aldı. Muhteşem hafızası ve aklı onun yardımcısıydı . 14 yaşına geldiğinde hocalarını geçmeye başlamıştı. Felsefe, edebiyat, matematik, tıp gibi muhtelif alanlarda engin bir bilgi birikimine erişti.

16 yaşında tıbba döndü ve bu mevzudaki bilgileri bilmekle kalmayıp yeni rehabilitasyonlar da geliştirdi. 19 yaşında hekim ünvanı elde etti ve fiyat almaksızın hastaları rehabilitasyona başladı. Samani Hükümdarı Nuh bin Mansur’un hastalığını iyileştirmesi üzerine, Buğuya’daki mucizevi zengin kitaplıktan dilediği gibi faydalanmasına izin verildi. Burada bulup okuduğu kitaplar, bilgisinin daha da derinleşmesine ve düşüncelerinin büyümesine büyük katkıda bu¬lundu. 21 yaşına geldiğinde yarıyılın en bü¬yük doktorlarından biri sayılıyordu.

Gazneli Mahmud’un Samani hanedanına son vermesi üzerine Buğuya’dan Harzem’e gitti. Kumpassız yaşayışıyla Gazneli Mahmud’u kızdırınca Harzem’den dağılarak Irak-ı Acem İran’ın güneydoğu Azerbaycan bölgesi, Gürgenç ve Rey’de gezdi. Bu gezgin senelerinde zaman zaman doktorluk yaptı. Bir vakit Hemedan’da Büveyhi Dikteyi Şemsü’d-Devle’nin vezirliğin¬de bulundu. Siyasal sebeplerle tutuklandı. Mapustan sonra düşmanlarının makûsluğundan kurtulmak için şehirden şehre göç etti. Sonun¬da İsfahan’da, Kâkûyi Hükümdarı Alaü’d-Devle’nin sarayına girdi. Hükümdarla çıktığı bir sefer sırasındaİbni Sina’nın en büyük eserlerinden biri Kitabu’ş-Şifa’dır “Sağlık Kitabı”. İnsanlık tarihinde tek bir şahıs tarafından yazılan en kapsamlı eser olan Kitabu’ş-Şifa mana, fizik, geometri, astronomi, matematik, müzik ve doğa ötesi mevzularında yarıyılın tüm bilgi¬lerini bir araya getiren bir ansiklopedidir. İbni Sina’nın belki de en namlı eseri olan el-Kanun fi’t-Tıb “Doktorluk Yasası”, Yunan doktorlarının belirtilerine olduğu kadar kendi gözlem ve deneylerine de katlanan bir tıp ansiklopedisidir.

İbn Sina hayatının son senelerinde, Kita-bu’ş-Şifa’y Kitabu’n-Necat “Kurtuluş Kita¬bı” ismiyle özetledi. Bunun da özeti olan İşarât ve’t-Tenbihât “Bulgular ve İhtarlar”, kendi felsefe sistemini en özlü şekilde dile getirdiği eseridir.

Felsefe, matematik, astronomi, fizik, kimya, tıp ve müzik gibi bilgi ve hünerin muhtelif alanlarında elitleşmiş olan, İbn Sînâ matematik alanında matematiksel terimlerin tasvirleri ve astronomi alanında ise duyarlı gözlemlerin yapılması mevzularıyla ilgilenmiştir. İbni Sînâ, her şeyden evvel bir doktordur ve bu alandaki çalışmalarıyla tanınmıştır. Tıpla alakalı bir hayli yapıt kaleme almıştır; bunlar arasında özellikle kalp-damar sistemi ile alakalı olanlar dikkat sürüklemektedir.

İbni Sînâ dendiğinde, onun ismiyle aynılaşmış ve Batı ülkelerinde 16. asrın ve Doğu ülkelerinde ise 19. asrın başlarına kadar okunmuş ve kullanılmış olan el-Kânûn fî’t-Tıb Tıp Kanunu isimli yapıtı akla kazanç. Beş kitaptan oluşan bu ansiklopedik yapıtın Birinci Kitab’ı, anatomi ve gözetici doktorluk, İkinci Kitab’ı kolay ilaçlar, Üçüncü Kitab’ı patoloji, Dördüncü Kitab’ı ilaçlarla ve cerrâhî usullerle rehabilitasyon ve Beşinci Kitab’ı ise muhtelif ilaç terkipleriyle alakalı detaylı bilgiler vermektedir.

İbni Sînâ, çoğu fizik, astronomi ve felsefeyle alakalı olarak 150 etrafında yapıt yazdı. Farsça olan birkaçı dışında bunların hepsi Arapça’dır. Özellikle tıp ilmine dair araştırmaları son derece orijinal ve doğrudur. Bu surattan doğu ve batı doktorluğuna sözcüğün bütün anlamıyla, 600 sene, hükmetmiştir. İbni Sînâ, tıp araştırmaları yaparken bazı hastalıkların bulaşmasında göze görünmeyen birtakım mahlukatların tesiri olduğunu, başka bir deyişle mikropların varlığını hissetmiş ve bu meçhul yaratıklardan yapıtlarında sık sık bahsetmiştir. Mikroskobun henüz öğrenilmediği bir devirde böyle bir yargıya varmak çok acayiptir.

1 views

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir